Górski Karabach: koniec konfliktu Armenii i Azerbejdżanu?

Pierwsza wojna

W czasach ZSRR Górski Karabach był ormiańską enklawą w radzieckim Azerbejdżanie. Pod koniec lat 80. jego władze chciały przyłączenia do Armenii, co doprowadziło do wojny. Do rozejmu z 1994 roku zginęły dziesiątki tysięcy ludzi, a setki tysięcy Azerów i Ormian musiały opuścić domy.

Siły ormiańskie kontrolowały sam Karabach i siedem otaczających go rejonów Azerbejdżanu. Przez blisko 30 lat rozmowy pokojowe nie przyniosły rozwiązania.

Wojna z 2020 roku i ucieczka Ormian

Jesienią 2020 roku Azerbejdżan, wspierany przez Turcję i dysponujący m.in. tureckimi i izraelskimi dronami, w 44-dniowej wojnie odzyskał większość utraconych terenów. Rozejm przewidywał obecność rosyjskich sił pokojowych.

Od grudnia 2022 roku Azerbejdżan blokował korytarz laczyński, jedyną drogę z Armenii do Karabachu. We wrześniu 2023 roku w jednodniowej operacji przejął resztę regionu. Ponad 100 tys. Ormian, czyli praktycznie cała ludność, uciekło do Armenii, a samozwańcza republika przestała istnieć.

Porozumienie pokojowe

W sierpniu 2025 roku w Waszyngtonie przywódcy Armenii i Azerbejdżanu parafowali porozumienie pokojowe. Przewiduje ono m.in. szlak tranzytowy przez południe Armenii, łączący Azerbejdżan z jego eksklawą, Nachiczewanem. Porozumienie czeka na podpisanie i ratyfikację, a jego realizacja budzi spory w Armenii. Bieżące wydarzenia opisujemy w newsach.