Broń jądrowa: kto ją ma i jak działa odstraszanie
Które państwa mają broń jądrową, czym różni się broń taktyczna od strategicznej, jak działa odstraszanie i nuclear sharing oraz co z traktatami.
Aktualizacja:
W skrócie
- Broń jądrową ma dziewięć państw: USA, Rosja, Chiny, Francja, Wielka Brytania, Indie, Pakistan, Korea Północna i Izrael.
- Ok. 90% wszystkich głowic należy do Rosji i USA.
- Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT) z 1968 roku ma ograniczać jej rozprzestrzenianie.
- W ramach nuclear sharing NATO amerykańskie bomby jądrowe są przechowywane w kilku krajach Europy.
Kto ma broń jądrową
Pięć państw uznanych przez NPT za mocarstwa jądrowe to USA, Rosja, Chiny, Francja i Wielka Brytania. Poza traktatem broń mają Indie, Pakistan i Korea Północna. Izrael jej oficjalnie nie potwierdza, ale powszechnie uważa się, że ją ma. Według sztokholmskiego instytutu SIPRI na świecie jest ok. 12 tys. głowic, a Chiny najszybciej powiększają swój arsenał.
Broń strategiczna i taktyczna
Broń strategiczna to głowice na pociskach międzykontynentalnych, okrętach podwodnych i bombowcach dalekiego zasięgu, zdolne uderzyć w terytorium przeciwnika. Broń taktyczna (niestrategiczna) ma mniejszy zasięg i często mniejszą moc, a przeznaczona jest do użycia na polu walki.
Odstraszanie opiera się na pewności, że atak jądrowy spotka się z odwetem, którego przeciwnik nie zaakceptuje. Rosja regularnie przypomina o swoim arsenale w kontekście wojny z Ukrainą, a w 2024 roku złagodziła warunki jego użycia w doktrynie.
NATO, Polska i traktaty
W ramach nuclear sharing amerykańskie bomby B61 są przechowywane w kilku państwach NATO, a ich lotnictwo jest przygotowane do ich przenoszenia. Polska deklaruje chęć udziału w programie. Rosja w 2023 roku ogłosiła rozmieszczenie swojej broni taktycznej na Białorusi.
Większość umów kontroli zbrojeń z czasów zimnej wojny przestała obowiązywać. Ostatni układ ograniczający arsenały strategiczne USA i Rosji, New START, wygasł w lutym 2026 roku.
Czytaj też
- Pociski balistyczne: Iskander, Kinżał i KN-23Jak działają pociski balistyczne, dlaczego tak trudno je zestrzelić i jakie systemy, np. Patriot, je przechwytują. Iskandery w Obwodzie Królewieckim.
- Iran i program nuklearny: od porozumienia JCPOA do wojny z Izraelem i USADlaczego program nuklearny Iranu budzi spór od ponad 20 lat: wzbogacanie uranu, porozumienie JCPOA, wyjście USA i uderzenia Izraela i USA z 2025 roku.
- Korea Północna i strefa zdemilitaryzowana: wojna, która formalnie trwaDlaczego obie Koree formalnie wciąż są w stanie wojny, czym jest strefa zdemilitaryzowana, jak rozwija się północnokoreański program jądrowy i sojusz z Rosją.