Międzynarodowe prawo humanitarne: zasady obowiązujące na wojnie

Czym jest prawo humanitarne

To zasady prowadzenia wojny, spisane głównie w czterech konwencjach genewskich z 1949 roku i ich protokołach dodatkowych. Obowiązują wszystkie strony konfliktu, także grupy zbrojne, niezależnie od tego, kto wojnę zaczął.

Kwestię, czy wolno było wojnę rozpocząć, rozstrzyga inna część prawa międzynarodowego, m.in. Karta Narodów Zjednoczonych. Agresor i ofiara agresji podlegają tym samym zasadom prowadzenia walk.

Najważniejsze zasady

Rozróżnienie: atakować wolno tylko cele wojskowe, nigdy cywilów jako takich. Proporcjonalność: spodziewane straty wśród cywilów nie mogą być nadmierne w stosunku do konkretnej korzyści wojskowej. Ostrożność: atakujący musi zrobić, co możliwe, by oszczędzić ludność cywilną, np. ostrzec ją przed atakiem.

Szczególną ochronę mają szpitale, personel medyczny, pracownicy pomocy humanitarnej i dziennikarze, a także obiekty niezbędne do przetrwania ludności, jak ujęcia wody. Zakazane jest głodzenie ludności cywilnej jako metoda walki.

Jeńcy i zatrzymani

Żołnierz, który się poddał lub jest ranny, nie może być atakowany. Jeńcy wojenni mają prawo do humanitarnego traktowania, kontaktu z rodziną i wizyt Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża. Wymiany jeńców między Rosją a Ukrainą odbywają się zwykle za pośrednictwem państw trzecich.

Kto ściga zbrodnie wojenne

Przede wszystkim same państwa, przez własne sądy. Część państw, w tym Polska, może sądzić zbrodnie wojenne popełnione za granicą. Gdy państwo nie chce lub nie może tego zrobić, sprawę może podjąć Międzynarodowy Trybunał Karny.

Oskarżenia o zbrodnie wojenne podajemy jako twierdzenia stron lub ustalenia instytucji (sądów, komisji ONZ, organizacji praw człowieka), bez przesądzania winy.