Szahed (Gerań-2): dron, którym Rosja atakuje ukraińskie miasta
Czym jest Szahed-136, skąd pochodzi, jak leci i dlaczego Rosja wysyła ich setki jednej nocy. Jak Ukraina zestrzeliwuje te drony.
Aktualizacja:
W skrócie
- To irańska amunicja krążąca, w Rosji produkowana pod nazwą Gerań-2.
- Leci wolno, ok. 180 km/h, ale może pokonać nawet ok. 2000 km.
- Niesie głowicę o masie kilkudziesięciu kilogramów.
- Rosja wysyła je falami, w rekordowe noce kilkaset naraz.
Czym jest Szahed
Szahed-136 to bezzałogowy statek powietrzny jednorazowego użytku, nazywany amunicją krążącą. Ma kształt trójkątnego skrzydła o rozpiętości ok. 2,5 m, a z tyłu silnik tłokowy ze śmigłem. Zaprojektował go irański przemysł zbrojeniowy.
Rosja używa go przeciw Ukrainie od jesieni 2022 roku pod nazwą Gerań-2. Z czasem uruchomiła własną masową produkcję, m.in. w specjalnej strefie ekonomicznej Ałabuga w Tatarstanie. Pojawiły się też wersje z silnikiem odrzutowym, szybsze i trudniejsze do zestrzelenia.
Jak leci
Dron startuje z wyrzutni naziemnej i leci po zaprogramowanej trasie, korzystając z nawigacji satelitarnej. Nowsze egzemplarze mają odbiorniki odporniejsze na zakłócenia, a część także kamerę i łączność, dzięki którym operator może korygować lot.
Szahed leci nisko i wolno, a jego silnik brzmi jak motorower. Ukraińcy nazywają go z tego powodu „mopedem”. Drony często zmieniają kurs i krążą, żeby ominąć stanowiska obrony i zaatakować cel z nieoczekiwanej strony.
Dlaczego Rosja wysyła ich tak wiele
Szahed kosztuje według szacunków kilkadziesiąt tysięcy dolarów, czyli wielokrotnie mniej niż pocisk manewrujący i niż rakieta przeciwlotnicza, która go zestrzeliwuje. Rosja wysyła je falami, razem z dronami-wabikami bez głowicy, żeby przeciążyć obronę i zmusić ją do zużywania drogich pocisków.
Celem bywa przede wszystkim infrastruktura energetyczna, zakłady przemysłowe i lotniska. Drony regularnie trafiają jednak w budynki mieszkalne, a ofiarami są cywile.
Jak Ukraina się broni
Najwięcej Szahedów strącają mobilne grupy ogniowe z karabinami maszynowymi i reflektorami, działka przeciwlotnicze, śmigłowce i samoloty, a coraz częściej tanie drony przechwytujące. Część dronów gubi kurs przez walkę elektroniczną. Siły Powietrzne Ukrainy podają je w komunikatach jako „utracone lokacyjnie”, osobno od zestrzelonych.
Gdy Szahedy lecą nad zachodnią Ukrainą, w Polsce podrywane są samoloty dyżurne. We wrześniu 2025 roku rosyjskie drony wleciały w polską przestrzeń powietrzną i część z nich zestrzelono.
Czytaj też
- Obrona powietrzna: jak działa i dlaczego ma kilka warstwJak obrona przeciwlotnicza wykrywa i niszczy drony, pociski i samoloty: Patriot, IRIS-T, NASAMS, Gepard. Co Polska buduje w programach Wisła i Narew.
- Pociski manewrujące Kalibr i Ch-101: jak lecą i skąd startująCzym pocisk manewrujący różni się od balistycznego, skąd Rosja odpala Kalibry i Ch-101 i dlaczego ostrzeżenie przed atakiem przychodzi z wyprzedzeniem.
- Poderwanie myśliwców nad Polską: co oznacza komunikat DORSZDlaczego polskie i sojusznicze samoloty startują, gdy Rosja atakuje zachodnią Ukrainę, co oznacza komunikat Dowództwa Operacyjnego i kiedy jest powód do obaw.