Uchodźcy i przesiedleni: kto jest kim i jakie ma prawa
Czym różni się uchodźca od osoby wewnętrznie przesiedlonej i migranta, co gwarantuje konwencja genewska z 1951 roku i czym zajmuje się UNHCR.
Opublikowano: · Aktualizacja:
W skrócie
- Uchodźca to osoba, która uciekła za granicę przed prześladowaniem lub wojną.
- Osoba wewnętrznie przesiedlona uciekła z domu, ale pozostała we własnym kraju.
- Konwencja genewska z 1951 roku zakazuje odsyłania uchodźców tam, gdzie grozi im niebezpieczeństwo.
- Według UNHCR na świecie jest ponad 100 mln ludzi zmuszonych do opuszczenia domów.
Uchodźca, przesiedlony, migrant
Według konwencji dotyczącej statusu uchodźców z 1951 roku uchodźca to osoba, która przebywa poza swoim krajem z powodu uzasadnionej obawy przed prześladowaniem. W praktyce ochronę dostają też ludzie uciekający przed wojną.
Osoby wewnętrznie przesiedlone (IDP) uciekły przed walkami, ale nie przekroczyły granicy, więc formalnie nadal chroni je własne państwo. Jest ich na świecie więcej niż uchodźców. Migrant to szersze pojęcie, obejmujące też osoby, które wyjechały np. za pracą.
Jakie mają prawa
Najważniejsza jest zasada non-refoulement: nie wolno odesłać uchodźcy do kraju, w którym grozi mu prześladowanie, tortury lub śmierć. Państwa mają obowiązek rozpatrzyć wniosek o ochronę międzynarodową.
W UE po rosyjskiej inwazji w 2022 roku uruchomiono po raz pierwszy ochronę czasową: Ukraińcy uciekający przed wojną dostali prawo pobytu, pracy i opieki bez indywidualnej procedury azylowej.
UNHCR i największe kryzysy
Agencja ONZ ds. Uchodźców (UNHCR) pomaga uchodźcom i przesiedlonym oraz zbiera dane o ich liczbie. Największe kryzysy ostatnich lat to m.in. Sudan, Syria, Ukraina, Afganistan i DR Konga. Palestyńczykom pomaga osobna agencja, UNRWA.
Źródła i dalsza lektura
W ostatnich newsach
Czytaj też
- Międzynarodowe prawo humanitarne: zasady obowiązujące na wojnieKonwencje genewskie w prostych słowach: kogo chronią, czym są zasady rozróżnienia i proporcjonalności, co jest zbrodnią wojenną i kto ją ściga.
- Wojna w Sudanie: armia przeciw RSF i największy kryzys humanitarnyKto walczy w Sudanie od kwietnia 2023 roku, kim są Siły Szybkiego Wsparcia (RSF), co dzieje się w Darfurze i dlaczego miliony ludzi uciekły z domów.
- Granica z Białorusią: presja migracyjna, strefa buforowa i Tarcza WschódDlaczego na granicy polsko-białoruskiej od 2021 roku trwa kryzys, czym jest strefa buforowa, co buduje program Tarcza Wschód i co to znaczy dla bezpieczeństwa.