Zachodni Brzeg: okupacja, osiedla i podział na strefy A, B i C
Czym jest Zachodni Brzeg, kto nim rządzi, czym są strefy A, B i C z porozumień z Oslo, osiedla i przemoc osadników oraz operacje izraelskiej armii.
Aktualizacja:
W skrócie
- Izrael zajął Zachodni Brzeg w wojnie sześciodniowej w 1967 roku.
- Porozumienia z Oslo podzieliły go na strefy A, B i C o różnym stopniu kontroli.
- W osiedlach na Zachodnim Brzegu i we Wschodniej Jerozolimie mieszka ponad 700 tys. Izraelczyków.
- Większość państw i Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości uznają osiedla za nielegalne.
Okupacja od 1967 roku
Zachodni Brzeg to terytorium między Izraelem a Jordanią, na zachód od rzeki Jordan. Po 1948 roku kontrolowała je Jordania, a w 1967 roku zajął je Izrael. Mieszka tam ok. 3 mln Palestyńczyków. Izrael od 1967 roku buduje na tym terenie osiedla dla swoich obywateli.
W 2024 roku Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w opinii doradczej uznał izraelską okupację terytoriów palestyńskich za niezgodną z prawem międzynarodowym. Izrael tej opinii nie uznaje.
Strefy A, B i C
Porozumienia z Oslo z lat 1993-1995 miały być etapem przejściowym do państwa palestyńskiego. W strefie A (główne miasta) władzę cywilną i policyjną ma Autonomia Palestyńska. W strefie B Autonomia odpowiada za sprawy cywilne, a Izrael za bezpieczeństwo. Strefa C, ok. 60% terytorium, jest pod pełną kontrolą Izraela i tam leży większość osiedli.
Hebron, największe miasto Zachodniego Brzegu, ma osobny podział: w części H2, przy Grocie Patriarchów, mieszkają izraelscy osadnicy pod ochroną wojska.
Przemoc i operacje wojskowe
Od 2022 roku, a mocniej od października 2023 roku, rośnie liczba izraelskich operacji wojskowych w miastach i obozach dla uchodźców, m.in. w Dżeninie, Tulkarem i Nablusie. Dochodzi też do palestyńskich ataków na żołnierzy i osadników.
Organizacje praw człowieka i ONZ odnotowują coraz więcej ataków osadników na palestyńskie wsie, szczególnie w czasie zbiorów oliwek. Bieżące wydarzenia opisujemy w newsach.
Czytaj też
- Izrael i Strefa Gazy: wojna od 7 października 2023 rokuJak zaczęła się wojna w Strefie Gazy, kim jest Hamas, skąd pochodzą liczby ofiar i jak wygląda porozumienie o zawieszeniu broni z października 2025 roku.
- Międzynarodowe prawo humanitarne: zasady obowiązujące na wojnieKonwencje genewskie w prostych słowach: kogo chronią, czym są zasady rozróżnienia i proporcjonalności, co jest zbrodnią wojenną i kto ją ściga.
- Międzynarodowy Trybunał Karny: kogo sądzi i ile możeJak działa Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze, dlaczego wydał nakazy aresztowania Putina i Netanjahu, kto go uznaje i czym różni się od MTS.