Arabia Saudyjska: ropa, rywalizacja z Iranem i nowe sojusze
Jaką rolę w konfliktach Bliskiego Wschodu odgrywa Arabia Saudyjska: wojna w Jemenie, rywalizacja z Iranem, ropa i OPEC+, relacje z USA, Izraelem i Pakistanem.
Aktualizacja:
W skrócie
- Arabia Saudyjska jest jednym z największych eksporterów ropy i liderem OPEC.
- Faktycznie rządzi nią następca tronu Muhammad ibn Salman.
- Od 2015 roku prowadzi interwencję w Jemenie przeciw Huti.
- Z Iranem rywalizuje o wpływy w regionie, choć w 2023 roku oba kraje przywróciły stosunki.
Ropa i władza
Arabia Saudyjska ma jedne z największych złóż ropy na świecie i razem z Rosją kieruje grupą OPEC+, która decyzjami o wydobyciu wpływa na ceny paliw. Część eksportu płynie przez Cieśninę Ormuz, a część rurociągiem do portów nad Morzem Czerwonym.
Od 2017 roku następcą tronu, a od 2022 roku premierem jest Muhammad ibn Salman. Prowadzi on program modernizacji gospodarki, a jednocześnie ostro tłumi krytykę, czego symbolem stało się zabójstwo dziennikarza Dżamala Chaszukdżiego w 2018 roku.
Rywalizacja z Iranem i Jemen
Sunnicka monarchia saudyjska i szyicki Iran od dziesięcioleci rywalizują o wpływy w Iraku, Syrii, Libanie i Jemenie. W 2015 roku Arabia Saudyjska stanęła na czele koalicji przeciw Huti w Jemenie. W 2019 roku atak dronów i pocisków na zakłady naftowe w Abqaiq na krótko wstrzymał połowę saudyjskiego wydobycia.
W marcu 2023 roku, przy mediacji Chin, Arabia Saudyjska i Iran przywróciły stosunki dyplomatyczne. Rijad stara się trzymać z dala od otwartej wojny z Iranem, bo jego infrastruktura naftowa jest w zasięgu irańskich pocisków.
Sojusze
Tradycyjnym gwarantem bezpieczeństwa królestwa są USA. Przed 7 października 2023 roku trwały rozmowy o normalizacji stosunków z Izraelem, które wojna w Strefie Gazy zatrzymała. Rijad uzależnia je od drogi do państwa palestyńskiego.
We wrześniu 2025 roku Arabia Saudyjska podpisała pakt o wzajemnej obronie z Pakistanem, państwem posiadającym broń jądrową. Bieżące wydarzenia opisujemy w newsach.
Czytaj też
- Wojna w Jemenie: Huti, rząd, separatyści z południa i Arabia SaudyjskaKto walczy w Jemenie od 2014 roku: Huti, uznawany rząd, separatyści z południa, koalicja Arabii Saudyjskiej i ZEA. Fronty Marib i Taizz oraz rozejm z 2022 roku.
- Iran i program nuklearny: od porozumienia JCPOA do wojny z Izraelem i USADlaczego program nuklearny Iranu budzi spór od ponad 20 lat: wzbogacanie uranu, porozumienie JCPOA, wyjście USA i uderzenia Izraela i USA z 2025 roku.
- Cieśnina Ormuz: dlaczego od niej zależą ceny ropy na świecieGdzie leży Cieśnina Ormuz, ile ropy i gazu przez nią płynie, czym grozi jej blokada i dlaczego incydenty z tankowcami podnoszą ceny paliw.